Ogrzewanie domu jednorodzinnego wymaga zastosowania nowoczesnych, ekologicznych i energooszczędnych rozwiązań. Jednym z zalecanych jest odpowiednio dobrana pompa ciepła, skutecznie zaspokajająca zapotrzebowanie na ciepło w okresie jesiennym i zimowym.
W ostatnich latach zyskuje stale rosnącą popularność, lecz jednocześnie narosło wokół niej wiele n, które warto obalić. Dotyczą one między innymi wbudowanej w pompę grzałki elektrycznej, elementu wzbudzającego burzliwe dyskusje i wiele kontrowersji.
W pigułce:
- Pompa ciepła to urządzenie grzewcze pobierające energię cieplną ze środowiska zewnętrznego, gleby, wody lub powietrza.
- Efektywność pompy zwiększa wbudowana grzałka elektryczna, wspomagająca pracę i włączająca się zgodnie z ustawieniami przy ujemnych temperaturach.
- Grzałka pełni wielorakie funkcje, wspiera ogrzewanie przy mrozach, zapobiega zamarzaniu parownika, działa jako ogrzewanie awaryjne, dezynfekuje ciepłą wodę użytkową.
- Warto poznać jej zalety i wady oraz nieporozumienia i przekłamania wymagające sprostowania.
- Pracę grzałki w pompie można zoptymalizować, aby nie generowała wysokich kosztów zużycia energii elektrycznej.
Jak działa pompa ciepła, element systemu grzewczego?

Powiedzmy sobie szczerze, że pompa ciepła to Twój sprzymierzeniec, a nie wróg. Warto na początek poznać zasady jej działania, w tym również zamontowanej grzałki. To praktyczne urządzenie nie wytwarza ciepła w procesie spalania jakiegoś paliwa, węgla, pelletu czy gazu.
Działanie opiera się o zasadę zamkniętego obiegu termodynamicznego, który można porównać do odwrotnie działającej lodówki. Pompa pobiera energię cieplną z otoczenia, tzw. dolnego źródła ciepła, gruntu, powietrza lub wody, w zależności od jej rodzaju. Może to być np. pompa ciepła typu:
- wodna pompa ciepła;
- gruntowa pompa ciepła;
- powietrzna pompa ciepła.
Ciepło oddane do czynnika chłodniczego przechodzi przez parownik i sprężarkę, gdzie zamienia się w gaz. Trafia on do skraplacza, oddaje energię cieplną do wody w systemie ogrzewania budynku, kaloryferów lub ogrzewania podłogowego.
Czynnik przechodzi następnie do zaworu rozprężnego obniżającego ciśnienie, wraca do stanu ciekłego i cały proces może zacząć się od nowa. Wydajna pompa nie służy tylko do ogrzewania pomieszczeń, ale i do przygotowania ciepłej wody użytkowej (C.W.U.).
Czym jest grzałka w pompie ciepła?
Wiesz już, jak działa pompa ciepła, ale nadal nie wiesz, po co montuje się w niej grzałkę zasilaną energią elektryczną. Przecież skoro zużywa prąd, to czy nadal możemy mówić, że to urządzenie grzewcze jest energooszczędne?
Już w tym momencie obalamy mit i wyjaśniamy, że grzałka nie wpływa drastycznie na zwiększenie kosztów eksploatacji pompy w okresie grzewczym. Wbudowana w pompę, nazywana zamiennie szczytową lub wspomagającą ma standardową, stosunkowo niewielką moc, zazwyczaj mieszczącą się w przedziale od 3 do 9 kW.
Jej moc jest regulowana (modulowana) stopniowo i co najważniejsze, nie pracuje ona w trybie ciągłym. Włącza się ją przeważnie przy niskich temperaturach zewnętrznych i wyłącza przy dodatnich. Zużycie energii nie jest więc aż tak duże, jak początkowo może się wydawać, chociaż zależy to od tego, jak często będzie się uruchamiać.
Zobacz nasze pompy ciepła
Jakie są funkcje grzałki elektrycznej w pompie ciepła?
Wiesz już, czym jest grzałka w pompie, to praktyczne urządzenie wspomagające jej pracę. Wyjaśniając jej kluczowe funkcje, można przede wszystkim wyróżnić takie jak:
I. Wspomaganie pracy pompy przy dużych mrozach (przekroczenie punktu biwalentnego)
Pompa ciepła pracuje w określonym zakresie temperatur, często sięgających punktu biwalencji, gdzie zapotrzebowanie na ciepło w budynku zaczyna przekraczać moc pompy ciepła. Przy silnych mrozach, gdy temperatura spada poniżej -7°C, automatycznie uruchamia się grzałka w pompie, stając się dodatkowym źródłem ciepła.
Dzieje się tak dlatego, że sama pompa ciepła nie jest w stanie pokryć zapotrzebowania na nie w sezonie grzewczym. Wynika to m.in. z faktu, że spada wydajność sprężarki i co za tym idzie, także efektywność pracy pompy ciepła.
II. Odmrażanie i odszranianie parownika
Kolejny, ważny powód, dla którego włącza się grzałka w pompie ciepła, chroniąc w ten sposób jeden z najważniejszych jej elementów. Gdy temperatura na zewnątrz spada poniżej -10°C czy -15°C, wbudowana grzałka sprawia, że na parowniku nie będzie osadzał się szron lub lód.
Oprócz tego grzałka może w tym czasie podgrzewać wodę w obiegu pompy, przeciwdziałając w ten sposób wychłodzeniu pomieszczeń w Twoim domu.
III. Awaryjne źródło ogrzewania
Zdarzają się sytuacje, gdy z powodu silnych mrozów lub awarii wydajność pompy spada i nie jest w stanie zapewnić właściwej temperatury z głównego źródła ciepła. W takim przypadku grzałka działa jako awaryjne ogrzewanie, chroniąc budynek przed przemarzaniem, aż do przyjazdu serwisanta.
IV. Wstępne wygrzewanie posadzki (jastrychu)
Co dotyczy nowo postawionych budynków z zamontowanym systemem ogrzewania podłogowego, do którego wodę podgrzewa właśnie pompa ciepła. Warto wcześniej, w czasie prac wykończeniowych, włączyć grzałkę, aby odparować w sposób kontrolowany wilgoć z posadzki, zanim zostanie na nich ułożona podłoga.
V. Dezynfekcja termiczna wody użytkowej (C.W.U)
Która powinna zostać podgrzana w zbiorniku do temperatury 60°C–70°C, utrzymywanej przez czas pozwalający wyeliminować z niej groźne dla zdrowia bakterie. Pompa nie jest w stanie uzyskać takich temperatur z pomocą sprężarki i w takich sytuacjach elektryczna grzałka oporowa okazuje się niezbędna.
Fotowoltaika – oferta dla Ciebie
Czy grzałka w pompie ciepła to Twój sprzymierzeniec, czy wróg?

Wokół montażu grzałek elektrycznych w nowoczesnych pompach ciepła narosło wiele nieporozumień wymagających sprostowania. Skoro grzałka może być zabudowana w pompie, stanowiąc standardowy element wyposażenie, jest to w pełni uzasadnione.
Warto więc podsumować jej najważniejsze wady i zalety, w jakich sytuacjach grzałka staje się sprzymierzeńcem, a w jakich można mieć wątpliwości co do jej użycia:
I. Zalety grzałki elektrycznej w pompie ciepła:
- komfort cieplny w ekstremalne mrozy: gdy pompa nie działa efektywnie, a jednocześnie rośnie zapotrzebowanie na ciepło w budynku. W takich sytuacjach grzałka pełni funkcję dodatkowego ogrzewania, uzupełniając braki energii cieplnej i zapewniając komfort domownikom;
- prosta budowa: decydująca jednocześnie o niezawodności technicznej, a praktycznie bezobsługowa eksploatacja zmniejsza ryzyko wystąpienia awarii urządzenia;
- bezpieczeństwo całego systemu grzewczego: przy silnych mrozach pompa ciepła jest odpowiednio ogrzana, co chroni przed wspomnianym zamarzaniem parownika i innych jej elementów na zewnątrz budynku;
- niższe koszty inwestycyjne: grzałka pozwala na właściwy dobór pompy ciepła o mocy dokładnie dopasowanej do średnich temperatur w zimie, a nie wyłącznie do najsilniejszych mrozów, można więc zaoszczędzić na kosztach zakupu urządzenia.
II. Wady grzałki elektrycznej w pompie ciepła:
- niska efektywność pracy (COP = 1): co oznacza, że grzałka pracuje, zamieniając prąd w energię cieplną w stosunku 1:1, czyli z 1 kWh prądu uzyskasz tylko 1 kWh ciepła. Z kolei każda pompa ciepła bez włączania grzałki pracuje z COP na poziomie od 3 do 5, co oznacza, że z 1 kWh prądu będzie aż 3-5 kWh energii cieplnej;
- możliwość zwiększenia zużycia prądu: warto jednak od razu zaznaczyć, że pobór energii przez grzałkę nie jest ciągły, uruchamia się przeważnie dopiero przy silnych spadkach temperatury lub przy awarii i dezynfekcji zbiornika C.W.U., a przez większość czasu jest wyłączona;
- wrażliwość na nieprawidłowe ustawienia: przede wszystkim automatyki pompy, złych parametrów punktu biwalencji, czyli temperatury, przy której włączy się grzałka, np. 0°C, a nie -10°C, co może zwiększyć zużycie energii elektrycznej i co za tym idzie, także wysokość rachunków za prąd.
Jak zoptymalizować pracę grzałki w pompie ciepła?
Nowoczesne pompy ciepła wyposażone w grzałkę znajdują zastosowanie w coraz większej liczbie budynków. Jeśli jednak korzystanie z grzałki ma być jednocześnie efektywne i energooszczędne, to należy zoptymalizować jej pracę:
- właściwie ustawić punkt biwalentny: dostosowując go do zakresu temperatur występujących zimą w konkretnym regionie Polski, a dla domów jednorodzinnych, niezależnie od lokalizacji, jest to przeważnie od -7°C do -10°C i dopiero po ich osiągnięciu włącza się grzałka;
- zablokowanie pracy przy wyższych temperaturach: ustawienie takich parametrów na sterowniku pompy, co powinna zrobić uprawniona osoba zajmująca się jej montażem, aby grzałka nie włączała się w tzw. okresach przejściowych, jesienią lub wiosną, gdy jest już dodatnia temperatura;
- podłączenie do instalacji fotowoltaicznej: zamontowanej zazwyczaj na dachu domu, a podłączając do niej pompę ciepła, można zasilać grzałkę z jednoczesną oszczędnością prądu pochodzącego z sieci energetycznej.





